گفتار دوم شرح جزئيات بيماريهاى قلب به تفصيل فصل اول خفقان خفقان نوعى پريدن و تپش غير عادى است كه به قلب روى مىآورد ، سبب خفقان عبارت است از هرچه آزار به قلب مىرساند ، هرچه قلب از آن آزار بيند ، و اين آزاررسان به قلب كه مايهء خفقان قلب مىشود چند صورت دارد : 1 - سبب آزار قلب در خود قلب است . 2 - سبب آزار قلب در نيام قلب است . 3 - آزار قلب از اندامان همسايهء قلب به قلب سرايت كرده است . 4 - سبب ممكن است مادهء خلطى باشد . 5 - آزار قلب نتيجهء سوء مزاج سادهء بدون ماده باشد . 6 - شايد از ورم باشد . 7 - سبب گسستگى و تحليل تك است ( انحلال فرد ) . 8 - چيزى بيگانه سبب آزار قلب شده است . 9 - شايد از اثر ترسويى و بزدلى زياد - كه دارندهء قلب دارد - قلب آزار ديده باشد . 10 - شايد از حساسيت زياد قلب آزار بيند . گفتيم ممكن است سبب آزار ديدن قلب مادهء خلطى باشد ، حال ببينيم چگونه ماده‌اى سبب آزار قلب مىشود . الف - اگر خلط خونى باشد . ب - اگر خلط رطوبى باشد . ج - ممكن است خلط سودايى باشد . د - امكان دارد خلط صفرايى باشد . ه - شايد خلط بادى و زادهء باد باشد كه از ساير خلطها سلامت‌تر و كم‌آزارتر و علاجش از همهء